Het kabinet Jetten heeft als motto ‘aan de slag’. Aan de slag om Nederland beter en sterker te maken. Ook is het kabinet een uniek experiment, gevormd uit een minderheid van zetels. Experimenteren heeft ook iets in zich van ‘aan de slag’: proberen, leren, aanpassen en implementeren. We experimenteren vaker, om in de praktijk dingen te onderzoeken waarvan we nog niet zeker weten of die wel gaan werken.  

Deze experimentendrift zien we ook steeds vaker in ons eigen werkveld. We zetten vaker pilots op, we testen nieuwe werkwijzen en we onderzoeken interventies waarvan we nog niet zeker weten of ze het gewenste effect zullen hebben. Toch schuurt het met de realiteit waarin het bouwen van nieuwe woningen al snel 10 jaar kan duren door complexe procedures en bezwaartrajecten. Hetzelfde geldt voor MIRT-onderzoeken en –verkenningen. Deze processen duren jaren voordat we aan de slag kunnen.  

In de zoektocht naar het nemen van goede beslissingen proberen we steeds meer feiten te verzamelen om het goede te doen. We bouwen tot in de puntjes modellen, ontwikkelen scenario’s en proberen onzekerheden te reduceren. Daarbij vergeten we soms dat een model of analyse ook een resultaat is van wat we erin stoppen, oftewel: garbage in, garbage out. Een realistische weergave van de werkelijkheid is in de basis dan ook een utopie. Het boek The Hitchhiker's Guide to the Galaxy laat dit mooi zien met the answer to life, the universe and everything: 42. In het streven naar de berekening van dit getal vergeten we wel eens dat dit eigenlijk onmogelijk is. En terwijl we analyseren, modelleren en simuleren, tikt de tijd door.  

Daarom staat het CVS-thema van dit jaar in het teken van het krachtige motto van het kabinet: aan de slag. De centrale vraag: hoe komen we sneller tot besluiten en uitvoering, zonder onze kennis en kunde onder te waarderen?  

In ons streven naar het maken van de goede keuze moeten we scherp blijven op die balans: tussen zorgvuldigheid en voortgang, tussen analyseren en handelen. Tegelijk gaat het niet alleen om de kwaliteit van analyse en besluitvorming, maar ook om de vraag of plannen en maatregelen kunnen rekenen op begrip, acceptatie en draagvlak. Juist daar ontstaat vaak spanning: ook een goed onderbouwde maatregel kan alsnog vertragen of vastlopen. Want onderzoek is geen doel op zich, maar een middel om de wereld een stukje beter te maken. Dit vraagt om openheid van analyses en modellen: van black-box naar white-box als standaard. Maar ook om nieuwe aanpakken, waarin we onze expertise kunnen blijven benutten zonder dat dit ons vertraagt. Of zit de versnelling juist in het moment waarop we besluiten dat de huidige aanpakken goed genoeg zijn?  

Kortom: aan de slag!

Terugblik: het CVS 2025 in Groningen ligt alweer even achter ons. Twee interessante congresdagen in het inspirerende Forum, op donderdag afgesloten met een memorabel diner in de sfeervolle Martinikerk. Voor iedereen die al uitkijkt naar het CVS 2026 in Eindhoven, gelukkig hebben we de foto's nog!